Białaczka u dzieci - objawy

Białaczka to najczęstsza choroba nowotworowa wieku dziecięcego, warto więc znać objawy choroby, które powinny zaniepokoić rodziców na tyle by udać się z dzieckiem do lekarza. Ważne jest bowiem, aby choroba była wykryta możliwie jak najwcześniej, co umożliwia szybkie zastosowanie leczenia. Białaczka jest chorobą nowotworową, w której wyniku naciekania szpiku przez nieprawidłowe komórki nowotworowe dochodzi do wyparcia prawidłowych komórek produkujących krwinki, a co za tym idzie pojawiają się objawy niedoboru krwinek czerwonych, białych oraz płytek.

Funkcje krwinek

Poszczególne krwinki pełnią różne funkcje:

• Krwinki czerwone - czyli erytrocyty - odpowiadają za roznoszenie tlenu do tkanek organizmu;
• Krwinki białe – czyli leukocyty – odpowiadają za utrzymanie odporności;
• Krwinki płytkowe – czyli trombocyty – odpowiadają za krzepnięcie krwi.

Tak więc przy wyparciu poszczególnych typów komórek dochodzi do pojawienia się objawów wynikających z wypadnięcia funkcji pełnionej przez dany składnik:

• Niedokrwistość, czyli inaczej anemia – jest spowodowana brakiem erytrocytów. Objawia się narastającym osłabieniem, łatwą męczliwością, zaburzeniami koncentracji, bólami głowy, bladością skóry i śluzówek, dusznościami, zaburzeniami rytmu serca;
• Wzrost podatności na występowanie zakażeń – wynika z niedoboru leukocytów – dominują głównie zakażenia grzybicze i bakteryjne, uaktywniają się zakażenia wirusowe;
• Zaburzenia krzepnięcia- mogą wystąpić krwawienia z dziąseł, nosa, wybroczyny na skórze i błonach śluzowych, łatwe powstawanie siniaków.

W dalszym etapie choroby dochodzi do wydostania się nieprawidłowych komórek do krwi (nowotworowe komórki blastyczne – czyli nieprawidłowe, zmienione komórki, nie mogące pełnić funkcji), a z krwią wędrować mogą do wielu narządów – do wątroby, śledziony węzłów chłonnych, kości, ośrodkowego układu nerwowego. W zależności gdzie ulokuje się nowotwór, powstają różne objawy kliniczne.

Najczęściej występującą białaczką u dzieci jest ostra białaczka limfoblastyczna, rzadziej pojawia się ostra białaczka szpikowa, a najrzadziej białaczki przewlekłe.

Objawy białaczki

Początkowo choroba przebiega skrycie. Początek objawów nieraz jest trudny do uchwycenia. Pojawia się narastające osłabienie oraz spadek wydolności fizycznej. Czynności, które dziecko wcześniej wykonywało bez problemów, stają się trudne do osiągnięcia. Występuje bladość, apatia, senność, bóle głowy, zaburzenia koncentracji i problemy z nauką. Zwiększa się skłonność do powstawania siniaków i wybroczyn, mogą pojawić się krwawienia z nosa czy dziąseł, może także wydłużać się czas krwawienia - na przykład po zranieniu. Pojawiać może się również zwiększona tendencja do zakażeń, głównie w obrębie układu oddechowego i zatok. Infekcje mogą trwać dłużej niż dotychczas i często nawracać, często również występuje gorsza odpowiedź na stosowane leczenie.

Gdy dochodzi do zajęcia narządów pojawiają się dalsze objawy. Na przykład bóle brzuszka i uczucie pełności w przypadku powiększenia śledziony czy wątroby. Dzieci skarżą się także na bóle nóżek – bóle te nie są związane z urazem, często występują w nocy, a na kończynach nie widać żadnych zmian które mogłyby sugerować przyczynę dolegliwości. W przypadku zajęcia ośrodkowego układu oddechowego wystąpić mogą bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia. Może pojawić się powiększenie węzłów chłonnych. Jest to objaw niepokojący, gdy po wyleczeniu infekcji po kilku tygodniach nadal utrzymuje się powiększenie. Wystąpić mogą stany podgorączkowe lub gorączka, powstawać mogą owrzodzenia w jamie ustnej. Zdarzają się również przypadki, w których objawy są bardzo gwałtowne i przypominają przebieg posocznicy.

Białaczka w badaniach

W badaniach obrazowych i laboratoryjnych pojawia się powiększenie śledziony i wątroby. W morfologii krwi zwykle występuje zmniejszona liczba czerwonych ciałek krwi oraz płytek. Liczba białych ciałek krwi, czyli leukocytów może być różna – zmniejszona, zwiększona lub prawidłowa. Natomiast w rozmazie krwi pojawiają się nieprawidłowe komórki blastyczne. Dodatkowo dochodzi do gwałtownego rozrostu tych komórek w szpiku. W badaniach wzrasta zwykle OB, w zdjęciu radiologicznym występują zmiany w kościach.

Objawy, które powinny zaniepokoić rodziców

• Narastające osłabienie, apatia, bladość;
• Stany podgorączkowe lub gorączka niejasnego pochodzenia;
• Wybroczyny na skórze, krwawienia z nosa czy dziąseł;
• Nawracające infekcje;
• Powiększenie węzłów chłonnych;
• Nawracające bóle kończyn.

W przypadku występowania powyższych objawów, zawsze warto udać się z dzieckiem na wizytę do pediatry. Natomiast pamiętajmy, że wiele z powyższych objawów pojawia się na przykład w infekcjach czy anemii, i nie zawsze świadczą one o chorobie nowotworowej. Na co dzień warto również pamiętać o regularnych badaniach profilaktycznych i o uczęszczaniu z dzieckiem na przykład na bilanse.


Bibliografia

Radwańska U. Białaczki u dzieci, Volumed, Wrocław 1998, ISBN 83-87804-00-2
Sońta-Jakimczyk D. Choroby krwi i układu krwiotwórczego u dzieci, Śląska Akademia Medyczna, Katowice 2002, ISBN 83-88895-41-9
Matysiak M. Hematologia w praktyce pediatrycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2639-3
Chybicka A., Sawicz-Birkowska K. Onkologia i hematologia dziecięca, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3334-2


Białaczki u dzieci są wyleczalne, tylko trzeba odpowiednio wcześnie je wykryć