Cele chemioterapii w leczeniu białaczki

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, popularnie nazywane „chemią”, to sposób leczenia chorób nowotworowych, polegający na stosowaniu szczególnych grup leków w walce z chorobą. Dzięki tej metodzie zniszczeniu mogą ulegać komórki nowotworowe zlokalizowane w całym organizmie. Stosowane leki działają głównie na komórki, które ulegają szybkim podziałom – takimi komórkami są właśnie komórki nowotworowe. W znacznie mniejszym stopniu zniszczeniu ulegają prawidłowe tkanki.

 Białaczka - chemioterapia

W zależności od typu nowotworu i stadium jego rozwoju, dzięki chemioterapii osiągnąć można:  

• wyleczenie choroby nowotworowej;
• powstrzymanie rozprzestrzeniania się choroby nowotworowej;
• opóźnienie rozwój nowotworu;
• złagodzenie objawów, które mogą być spowodowane chorobą co doprowadza do poprawy jakości życia.

W ocenie skuteczności chemioterapii wyróżnia się:

• odpowiedź całkowitą – choroba reaguje na leczenie ustąpieniem objawów zarówno obserwowanych przez chorego jak i w badaniach dodatkowych;
• odpowiedź częściową – gdy odpowiedź na leczenie białaczki występuje jednak nie jest ona pełna;
• stabilizację choroby – czyli nie następuje ustąpienie objawów, jednak choroba dalej nie postępuje;
• progresję choroby – czyli dalszy postęp choroby nowotworowej.

W przebiegu chorób nowotworowych dochodzić może także do wznowienie choroby, czyli ponownego wystąpienia objawów białaczki, po wcześniejszym uzyskaniu remisji całkowitej lub częściowej. W białaczkach ostrych można wyszczególnić kolejne etapy leczenia, w każdym są różne cele do osiągnięcia.

Białacza ostra

• W fazie pierwszej czyli  indukcji remisji – celem stosowanej chemioterapii jest zmniejszenie liczby komórek białaczkowych. Polega on na zmniejszeniu masy komórek białaczkowych do ilości nie wykrywalnej standardowymi metodami oznaczeń. Czyli celem jest uzyskanie całkowitej remisji.
• W fazie  konsolidacji remisji celem stosowanego leczenia jest usunięcie choroby resztkowej, czyli usunięcie komórek, które nie są wykrywane standardowymi metodami, jednak przy zastosowaniu metod bardzo czułych ich obecność jest wykazywana. Ponieważ mogą one doprowadzić do ponownego pojawienia się choroby, konieczne jest ich usunięcie; leczenie białaczki to jest skierowane przeciwko komórkom opornym na leczenie stosowane w czasie indukcji remisji, lub na komórki rozmieszczone w rejonach gdzie leczenie nie docierało, konieczne jest stosowanie wysokich dawek wielu leków cytostatycznych.

Białaczka - leczenie

Leczenie pokonsolidacyjne prowadzone jest w celu utrzymania remisji i zapobiegania nawrotom choroby. Oprócz chemioterapii w etapie tym stosowane są inne metody lecznicze.

W trakcie chemioterapii bardzo ważne jest również leczenie wspomagające, którego celem jest zapobieganie i leczenie zakażeń, opanowywanie skazy krwotocznej oraz anemii, leczenie zaburzeń metabolicznych.

Białaczka limfatyczna przewlekła

W leczeniu przewlekłej białaczki limfatycznej jest chemioterapia, przeszczepianie komórek szpiku oraz splenectomia (czyli usunięcie śledziony). aktualnie nie istnieje terapia, która mogłaby spowodować wyleczenie, a celem leczenia choroby jest:

• spowolnienie jej postępu,
• utrzymanie pacjenta w stanie zdrowia pozwalającym mu na kontynuowanie codziennych aktywności,
• ochrona przed zakażeniami.

Białaczka u części chorych przebiega łagodnie, a czas przeżycia wynosi 10-20 lat. Jednak możliwy jest także przebieg od początku agresywny, lub przejście po fazie łagodnej do fazy agresywnej. Najczęstszą przyczyną zgonów są zakażenia, głównie układu oddechowego. Podobnie w leczeniu chłoniaków nieziarniczycho powolnym przebiegu, uzyskanie całkowitego wyleczenia jest niemożliwe, a celem stosowanej chemioterapii jest zwolnienie tępa choroby, wydłużenie życia i poprawa jego jakości.

Przewlekła białaczka szpikowa

Leczenie białaczki szpikowej uzależnione jest między innymi od fazy białaczki, wieku chorego, ogólnego stanu zdrowia. Cała białaczka szpikowa przebiega najczęściej w trzech fazach
(przewlekła, akceleracji, blastyczna). Celem leczenia jest doprowadzenie do całkowitej remisji, a przynajmniej do wydłużenia życia i poprawy jego jakości.

Odpowiedź na leczenie białaczki ustalana dla poszczególnych leków jest ważnym parametrem decydującym o wyborze cytostatyków do wielolekowych schematów chemioterapii stosowanych w danym nowotworze. Równie istotny jest także czas trwania odpowiedzi na zastosowany rodzaj leczenia. Dla chorego korzystniejsza jest zwykle długotrwała stabilizacja choroby uzyskana dzięki mało toksycznemu leczeniu niż trwająca krótko remisja i ponowna wznowa choroby. W różnych typach białaczek i chłoniaków  cele leczenia różnią się między sobą, gdyż nie zawsze możliwe jest pełne wyleczenie.


Bibliografia

Orzechowska-Juzwenko K. Zarys chemioterapii nowotworów narządowych i układowych, Volumed, Wrocław 2000, ISBN 83-87804-15-0
Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
Buczko W. (red.), Mutschler Farmakologia i toksykologia, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-81-0
Brużewicz S., Wronkowski Z., Chemioterapia i radioterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3273-4