Czynniki ryzyka ostrej białaczki szpikowej

Ostra białaczka szpikowa (AML acute myelogenus leukemia) to nowotwór złośliwy wywodzący się z układu białych krwinek. Choroba najczęściej występuje u osób dorosłych, a ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Ostra białaczka szpikowa jest najczęstszą ostrą białaczką występującą u dorosłych, a średni wiek w chwili rozpoznania wynosi 50 lat. Według statystyk rocznie w wieku 30-35 średnio zachoruje 1 osoba na 100000, a po 65 roku życia wskaźnik wzrasta do 10/100000.
 

Białaczka szpikowa - przyczyny

Dotychczas nie udało się ustalić przyczyny powstawania choroby. Na rozpoznanie białaczki szpikowej mają wpływ niektóre czynniki:

• narażenie na promieniowanie jonizujące (na przykład osoby które przeżyły wybuch bomby atomowej w Japonii);  
• narażenie zawodowe na benzen;
• stosowanie niektórych chemioterapii – czyli stosowanie w przeszłości leczenia nowotworu przy użyciu leków alkilujących i inhibitorów topoizomerazy zwiększa ryzyko rozwoju AML (w chemioterapii nowotworów takich jak rak piersi, rak jajnika lub chłoniakach).

Istnieje również grupa przypuszczalnych czynników ryzyka, należą do nich czynniki środowiskowe – narażenie na rozpuszczalniki organiczne, pochodne ropy naftowej, radon, herbicydy, pestycydy, palenie tytoniu. Choroba częściej rozwija się w niektórych u chorych na zespół Downa, Klinefeltera, Fanconiego, Schwachmana i Diamonda.

Choroby krwi

Częściej rozwija się także u pacjentów cierpiących na choroby krwi:

• Przewlekłą białaczkę szpikową,
• Czerwienicę prawdziwą,
• Samoistne włóknienie szpiku,
• Nadpłytkowość samoistną,
• Zespół mielodysplastyczny,
• Niedokrwistość plastyczną,
• Nocną napadową hemoglobinurię,
• Szpiczak mnogii.

Ostra białaczka szpikowa

Aby doszło do rozwoju białaczki konieczna jest zmiana w genach (na przykład mutacja). Wykazano, że do powstania białaczki ostrej niezbędne jest równoczesne wystąpienie kilku zmian genetycznych. W zmianie genów uczestniczyć mogą czynniki wewnętrzne (na przykład osobnicze osłabienie mechanizmów kontroli) oraz czynniki zewnętrzne (zwane kofaktorami) należą tutaj na przykład promieniowanie jonizujące, zakażenia (szczególnie wirusowe), środki chemiczne.

Ze względu na znane czynniki ryzyka oraz choroby krwi w których częściej dochodzi do powstania tego nowotworu, ważna jest obserwacja osób szczególnie narażonych na wystąpienie białaczki szpikowej, tym bardziej że większość z tych czynników należy do czynników tak zwanych niemodyfikowalnych, czyli takich na które nie potrafimy wpłynąć.


Bibliografia

Urasiński I. Hematologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 1996, ISBN 83-86342-21-8
Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3
Sułek K., Wąsak-Szulkowska E. Hematologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3418-9
Matysiak M. Hematologia w praktyce pediatrycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2639-3