Jak zostać dawcą szpiku?

Przeszczep szpiku kostnego ratuje życie osobom chorym na białaczkę i inne choroby układu krwiotwórczego. Aby zostać dawcą, nie trzeba wiele: wystarczy zdrowie, bo jest to wymóg dotyczący dawców. To, w jaki sposób zostać dawcą szpiku, zależy głównie od preferencji potencjalnego dawcy. Można zarejestrować się przez Internet, nie wychodząc z domu, lub wypełnić specjalny formularz dostępny w stacjach krwiodawstwa. W Polsce działają także rejestry dawców szpiku, gdzie również można pójść i zarejestrować się na miejscu.

Jak zarejestrować się jako dawca?

Kto może zostać dawcą szpiku kostnego? Dawca szpiku musi być pełnoletni, ale nie może przekroczyć 50. roku życia. Dawcami szpiku zostają osoby zdrowe. Przeciwwskazaniami do oddania szpiku są:

• zakażenie wirusem HIV,
• zakażenie wirusem WZW,
• cukrzyca,
• astma,
• padaczka,
• przebyty zawał serca,
• gruźlica,
• łuszczyca,
• tatuaż,
• ciąża.

Pierwszym krokiem do zostania dawcą szpiku kostnego jest wypełnienie formularza, który można otrzymać:

• na stronach internetowych rejestrów dawców szpiku,
• w stacjach krwiodawstwa,
• w zakładach opieki zdrowotnej,
• w rejestrach dawców szpiku,
• podczas „Dni Dawców Szpiku”.

Po wypełnieniu kwestionariusza, trzeba poddać się kompleksowym badaniom, aby upewnić się, co do pełnego zdrowia. Konieczne będą przede wszystkim badania krwi oznaczające antygeny HLA danej osoby. Badanie antygenów HLA można przeprowadzić także dzięki badaniom śliny, co jest szczególnie wygodne dla osób rejestrujących się przez Internet. Otrzymują oni specjalne pałeczki do pobrania śliny, które wysyłają z powrotem do organizacji umożliwiającej tego typu rejestrację.

Wszystkie rejestry są zbierane przez światowy bank szpiku Bone Marrow Donor Worldwide w Leiden. Kiedy już dawca szpiku jest dostępny w bazie, jest on dostępny dla wszystkich ośrodków zajmujących się odnajdywaniem odpowiednich dawców dla konkretnych biorców. Wszystkie te rejestry są anonimowe.

Co się dzieje, jeśli znajdzie się biorca?

Jeśli pojawi się pacjent z identycznymi antygenami, potencjalny dawca jest powiadamiany, gdzie powinien się stawić, aby oddać szpik. Przed samym przeszczepem konieczne są kolejne kompleksowe badania potwierdzające zdrowie dawcy oraz zgodność tkankową dawcy i biorcy, oraz podpisanie przez niego zgody na pobranie szpiku.

Przeszczep szpiku kostnego odbywa się w znieczuleniu ogólnym, jeśli pobierane są komórki szpiku kostnego. Jeśli komórki krwiotwórcze są pobrane z krwi obwodowej, znieczulenie jest miejscowe i nie jest to operacja, a zabieg ambulatoryjny. Przeszczep szpiku trwa 3-4 godziny. Szpik pobierany jest z kości biodrowej, a jego ilość to średnio 1000 ml. Dawca może wrócić do domu po 1-3 dniach. Nie grozi mu żadne ryzyko, gdyż komórki szpiku kostnego szybko się regenerują. Może odczuwać lekki ból, jak po stłuczeniu, w miejscu, gdzie pobrano szpik.

Niestety, tylko jedna osoba na cztery może otrzymać szpik od osoby z nią spokrewnionej. Właśnie dlatego dawcy szpiku są tacy ważni. Antygeny dawcy muszą być takie same, jak biorcy, co sprawia, że tylko 5 na 100 kandydatów na dawców rzeczywiście oddaje szpik kostny choremu.