Leczenie białaczek u dzieci

Białaczka to rodzaj raka, który atakuje układ krwiotwórczy. W szpiku kostnym są produkowane komórki krwi, dlatego białaczka jest bardzo poważnym schorzeniem. Jej leczenie zależy od jej typu i stopnia zaawansowania.

 Białaczka - objawy

Kiedy u dziecka pojawia się białaczka, jego szpik kostny zaczyna produkować zmienione przez nowotwór krwinki białe (czyli leukocyty). W zdrowym organizmie białe krwinki służą do zwalczania infekcji. Kiedy dochodzi jednak do produkcji nieprawidłowych krwinek białych, nie działają one poprawnie.

Białaczka sprawia, że szpik kostny produkuje krwinki białe w tak dużej ilości, że nie jest już w stanie dostarczyć wystarczającej ilości czerwonych krwinek (erytrocytów). Czerwone krwinki są z kolei odpowiedzialne za transport tlenu i dwutlenku węgla w organizmie.

Organizm równocześnie otrzymuje zbyt dużo białych krwinek i zbyt mało czerwonych. Może to doprowadzić do objawów takich jak:

• gwałtowne chudnięcie,
• utrata apetytu,
• osłabienie,
• częste infekcje,
• siniaki na skórze,
• powiększone węzły chłonne,
• anemia,
• pocenie nocne,
• ból stawów i kości.

Rodzaje białaczek

Białaczka dzieli się na następujące rodzaje:

• ostra białaczka szpikowa (acute myleoid leukemia, AML),
• przewlekła białaczka szpikowa (chronic myeloid leukemia, CML),
• ostra białaczka limfoblastyczna (acute lymphocytic leukemia, ALL),
• przewlekła białaczka limfatyczna (chronic lymphocytic leukemia, CLL).

Jeśli już białaczka jest wykryta u dziecka, jest to najczęściej jej ostra odmiana. Ostra białaczka limfoblastyczna jest najczęściej wykrywana właśnie u dzieci.

Białaczka - chemioterapia wstępna

Głównym celem leczenia białaczki jest przywrócenie równowagi między białymi a czerwonymi krwinkami. Osiąga się to dzięki chemioterapii. Leki są podawane w formie tabletek lub dożylnie. Mają one zniszczyć zbyt dużą ilość zmienionych chorobowo białych krwinek.
Chemioterapia wstępna (lub inaczej indukcyjna) oznacza, że dziecko otrzymuje kombinację różnych leków. Ich wybór zależy od rodzaju białaczki. Po fazie wstępnej leczenia, kiedy większość zmienionych komórek jest zlikwidowana, najczęściej białaczka przechodzi w stan bezobjawowy, co oznacza remisję choroby.

Białaczka - chemioterapia dokanałowa

Leki stosowane w chemioterapii mogą być też wstrzykiwane bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego znajdującego się w rdzeniu kręgowym. Taka chemioterapia jest stosowana, jeśli komórki rakowe rozprzestrzeniają się do rdzenia kręgowego lub mózgu. Jednak jest ryzyko, że takie leczenie wywoła ataki padaczkowe.

Białaczka - leczenie radioterapią

Czasami oprócz chemioterapii białaczka może wymagać naświetlania promieniowaniem jonizującym. Stosuje się je przy bardzo dużej ilości białych, zmienionych chorobowo krwinek, a także w przypadku, gdy komórki rakowe rozprzestrzeniły się do płynu mózgowo rdzeniowego. W niektórych przypadkach radioterapia zalecana jest też u starszych dzieci. Dzięki naświetlaniu, komórki rakowe są niszczone, a także zmniejszają się opuchnięte węzły chłonne.

Białaczka - dalsze leczenie chemioterapią

Dalsze leczenie białaczki, tak zwana terapia konsolidacyjna, wymaga innego zestawu leków niż przy terapii wstępnej. Ich wybór zależy od rodzaju białaczki i jej intensywności. Leczenie jest skupione na zniszczeniu pozostałych zmienionych chorobowo komórek. Jest to ważna część terapii i może trwać od kilku miesięcy do lat po pierwszej chemioterapii. Ma to na celu zmniejszenie ryzyka nawrotu.

Białaczka a przeszczep szpiku

Przeszczep szpiku kostnego jest niezbędny jeżeli:

• chemioterapia i radioterapia nie są w stanie zahamować postępu choroby,
• ilość białych krwinek się nie zmniejsza, lub
• nastąpiły nawroty choroby.

Operacja przeszczepu szpiku kostnego polega na wszczepieniu dziecku zdrowych komórek macierzystych pobranych od dawcy, od dziecka sprzed terapii lub z pępowiny noworodka. Przeszczepiane są także komórki szpiku kostnego. Zdrowy szpik kostny w wielu przypadkach zaczyna produkować odpowiednią ilość białych i czerwonych krwinek.
 

Bibliografia

Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
Maj S. Farmakoterapia chorób krwi i układu krwiotwórczego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2449-8
Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
Urasiński I. Hematologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 1996, ISBN 83-86342-21-8