Leczenie białaczki przewlekłej

Wyróżnia się dwa rodzaje przewlekłych białaczek – przewlekłą białaczkę limfatyczną (w skład której wchodzą: białaczka limfocytowa typu-B, białaczka włochatokomórkowa, białaczka prolimfocytowa, białaczka z dużych ziarnistych limfocytów), oraz przewlekłą białaczkę szpikową. Obie choroby znacznie się od siebie różnią, wymagają również innego leczenia. Jakie są najczęstsze metody leczenia tych białaczek?
 

Leczenie przewlekłej białaczki limfatycznej

Przewlekła białaczka limfatyczna to najczęściej spotykana białaczka w Europie i w Ameryce Północnej.  żne jest od zaawansowania choroby. Stosowana jest chemioterapia, przeszczepianie komórek szpiku, usunięcie śledziony. Aktualnie nie istnieje terapia, która mogłaby spowodować wyleczenie.

Objawy przewlekłej białaczki

Po rozpoznaniu choroby w ciągu kilku tygodni ustala się wskazania do leczenia białaczki na podstawie poniższych objawów:

• obecność objawów ogólnych (niezamierzony spadek masy ciała >10% masy ciała; gorączka, która nie ma związku z infekcją i trwa powyżej 14 dni; nadmierna potliwość w nocy; osłabienie, męczliwość, znacznie utrudniająca codzienne funkcjonowanie; spadek wydolności fizycznej);
• anemia lub zbyt mała liczba płytek krwi;
• znaczne powiększenie węzłów chłonnych (>10cm) lub śledziony;
• bardzo duża ilość limfocytów >500000na mm³ lub szybkie narastanie liczby limfocytów w krwi;
• zaawansowany stopień kliniczny;
• odchylenia w badaniu białek surowicy (proteinogramie).

Chorych dzieli się na 4 kategorie – od najmniej do najbardziej zaawansowanej choroby. Chorzy we wczesnym stadium choroby nie wymagają leczenia jedynie stałych konsultacji hematologicznych, a średni czas przeżycia wynosi 10 lat.

Jeżeli chorzy zostaną zakwalifikowani do leczenia w pierwszej kolejności stosuje się:

• Fludarbinę, kladrybinę;
• Chlorambucyl;
• Alemtuzumab;
• Leki mogą być stosowane równocześnie z glikokortykosteroidami;
• Alogeniczny przeszczep szpiku wykonywany jest u młodszych chorych;
• Splenektomia, czyli usunięcie śledziony jest stosowane w przypadku znacznego powiększenia tego narządu.

Białaczka limfatyczna - leczenie

• spowolnienie jej postępu,
• utrzymanie pacjenta w stanie zdrowia pozwalającym mu na kontynuowanie codziennych aktywności,
• ochrona przed zakażeniami.

Białaczka przewlekła u części chorych przebiega łagodnie, a czas przeżycia wynosi 10-20 lat. Jednak możliwy jest także przebieg od początku agresywny, lub przejście po fazie łagodnej do fazy agresywnej. Najczęstszą przyczyną zgonów są zakażenia, głównie układu oddechowego.

Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej

Przewlekła białaczka szpikowa przebiega najczęściej w trzech fazach:

• faza przewlekła,
• faza akceleracji,
• faza blastyczna.

Leczenie uzależnione jest między innymi od fazy białaczki, wieku chorego, ogólnego stanu zdrowia. W fazie przewlekłej leczenie ma na celu eliminację zmutowanych komórek oraz przedłużenie życia. Lekiem pierwszego wyboru jest imatynib – jego działanie jest najbardziej skuteczne w tej właśnie fazie. Lek działa poprzez zablokowanie działania określonego enzymu w komórkach nowotworowych, przez co nie mogą się one dzielić, co doprowadza do zatrzymania postępu choroby. Lek jest skuteczny u większości chorych. Niestety zdarzają się przypadki niepowodzenia terapii i wystąpienia oporności na stosowany lek. Podczas terapii konieczna jest ocena czynności wątroby i nerek oraz poziomu elektrolitów we krwi.

Innymi lekami używanymi w terapii przewlekłej białaczki szpikowej są dazatynib oraz nilotynib – są to leki stosowane w przypadku wystąpienia oporności na lek pierwszego rzutu. Kolejną metoda leczenia jest przeszczep szpiku. Metoda ta ma najczęściej zastosowanie w określonych sytuacjach u niektórych pacjentów, na przykład gdy chory ma mniej niż 40 lat, gdy znany jest dawca rodzinny. Leczenie takie zaleca się również u chorych, którzy zostali zdiagnozowani już w fazie akceleracji choroby, lub gdy odpowiedź na zastosowanie leków pierwszego rzutu była niedostateczna. Jest to jedyny możliwym sposób na uzyskanie wyleczenia u pacjenta z przewlekła białaczka szpikową. Przeprowadza się przeszczep alogeniczny.

U kobiet w ciąży

U kobiet w ciąży zastosowanie może mieć Inferferon alfa, podobnie jak u pacjentów którzy nie odpowiedzieli na terapię pierwszego rzutu, a nie kwalifikują się do przeszczepu szpiku.
Coraz rzadziej stosowanym lekiem w fazie przewlekłej jest hydroksymocznik, nie wpływa on w sposób istotny na przebieg choroby. W fazie akceleracji i przełomu blastycznego zastosowanie ma przeszczep alogeniczny szpiku oraz imatynib, daztynib i nilotynib.

Po zastosowanym leczeniu konieczne jest monitorowanie choroby – wykonuje się badanie morfologii krwi oraz specjalistyczne badania hematologiczne. Rokowanie jest zależne od zaawansowania choroby i stosowanego leczenia, odsetek wyleczeń sięga 60-80%.


Bibliografia

Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
Maj S. Farmakoterapia chorób krwi i układu krwiotwórczego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2449-8
Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
Urasiński I. Hematologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 1996, ISBN 83-86342-21-8

Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej