Najczęstsze białaczki u dzieci

Białaczka to najczęstsza choroba nowotworowa wieku dziecięcego. Stanowi 30% nowotworów wieku rozwojowego. W przeważającej części są to postacie ostre białaczek, a jedynie w niewielkim odsetku postacie przewlekłe. W ostatnich dziesięcioleciach osiągnięto znaczy postęp i białaczka z choroby dawniej nieuleczalnej obecnie jest wyleczalna u 80% pacjentów cierpiących na ostrą białaczkę limfoblastyczną.
 

Co to jest białaczka?

Białaczka jest chorobą nowotworową, w której w wyniku naciekania szpiku przez nieprawidłowe  komórki nowotworowe dochodzi do wyparcia prawidłowych linii produkujących krwinki, a co za tym idzie pojawiają się objawy niedoboru krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi. W dalszym etapie choroby dochodzi do wydostania się nieprawidłowych komórek do krwi (nazywane są komórkami blastycznymi), a drogą krwi mogą lokalizować się w wielu narządach – między innymi w wątrobie, śledzionie, węzłach chłonnych, kościach, ośrodkowym układzie nerwowym.

Najczęstszą białaczką występującą u dzieci jest ostra białaczka limfoblastyczna (ALL – acute lymphoblastic leukemia). Jest to choroba nowotworowa, wywodząca się najczęściej z prekursorów  linii limfocytów B, rzadko z linii komórek T. Limfocyty należą do białych ciałek krwi, czyli leukocytów – odpowiadają one za utrzymanie odporności.

Nie jest poznana przyczyna powstawania tej choroby. Szczyt zachorowań przypada na 3-7 rok życia, jednak zachorować mogą dzieci w każdym wieku. Białaczka limfoblastyczna może być również wrodzona. Nieco częściej występuje u chłopców.

Objawy białaczki limfoblastycznej

Początkowo choroba przebiega skrycie. Pojawia się osłabienie, bladość, zwiększona skłonność do powstawania siniaków i wybroczyn. Pojawia się powiększenie węzłów chłonnych. Dzieci skarżą się na bóle nóżek, czasami zgłaszają bóle głowy. Występują stany podgorączkowe. Zdarzają się również przypadki, w których objawy są bardzo gwałtowne i przypominają przebieg posocznicy.

W badaniu pojawia się powiększenie śledziony i wątroby. A w morfologii krwi zwykle występuje zmniejszona liczba czerwonych ciałek krwi oraz płytek. Liczba białych ciałek krwi, czyli leukocytów może być różna – zmniejszona, zwiększona lub prawidłowa. Natomiast w rozmazie krwi pojawiają się nieprawidłowe komórki blastyczne – czyli nowotworowe. Jest to wczesna forma leukocytu, zmieniona przez nowotwór, przez co nie mogąca pełnić swojej funkcji. Dodatkowo dochodzi do gwałtownego rozrostu tych komórek w szpiku, co doprowadza do wyparcia prawidłowych komórek produkujących pozostałe ciałka krwi.

W kolejnych etapach choroby dochodzi do rozprzestrzeniania komórek blastycznych do krwi obwodowej i wędrowania do różnych narządów. W badaniach wzrasta zwykle OB, w zdjęciu radiologicznym występują zmiany w kościach. Chorobie często towarzyszą objawy obniżenia odporności i związane z nim infekcje o podłożu bakteryjnym, wirusowym i grzybiczym. W celu potwierdzenia rozpoznania konieczne jest pobranie szpiku kostnego.

Leczenie białaczek u dzieci

Leczenie uzależnione jest od grupy ryzyka (grupa ryzyka mniejsza, większa oraz grupa białaczek niemowląt). Szanse na wyleczenie wynoszą 80%.

Drugą białaczką spotykaną u dzieci jest ostra białaczka szpikowa (AML acute myelogenus leukemia). Jest to nowotwór złośliwy, wywodzący się z układu białych ciałek krwi. Dotychczas nie udało się ustalić przyczyny powstawania choroby. Początkowe objawy mogą być podobne do występujących w ostrej białaczce limfoblastycznej. Może rozpoczynać się również wytrzeszczem gałki ocznej. Jest to białaczka o nieco gorszym rokowaniu, szansa na wyleczenie wynosi 50%.

W wieku dziecięcym pojawia się również przewlekła białaczka szpikowa (5%). Przewlekła białaczka limfoblastyczna nie występuje. Przewlekła białaczka szpikowa może przebiegać podobnie jak u dorosłych (typu dorosłych) lub mieć bardziej burzliwy przebieg (typu dziecięcego).

Kolejną chorobą nowotworową mogącą pojawiać się w wieku rozwojowym są chłoniaki nieziarnicze oraz choroba Hodgkina (ziarnica złośliwa). Objawy choroby są zależne od lokalizacji. Występuje powiększenie węzłów chłonnych. Zwykle wzrost następuje powoli, występuje tendencja do łączenia się w pakiety (powiększenie węzłów znajdujących się w bliskim sąsiedztwie). Jeżeli dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych zlokalizowanych w śródpiersiu, wystąpić może duszność, kaszel, objawy związane z uciskiem na żyłę główną górną. Pojawiają się także objawy ogólne – gorączka, narastające osłabienie, utrata masy ciała, poty nocne. Objawy związane z nacieczeniem szpiku to zwykle zwiększona liczba białych ciałek krwi, spadek liczby krwinek czerwonych oraz płytek krwi.

Choroby nowotworowe krwi u dzieci są, niestety, najczęstszą chorobą nowotworową wieku rozwojowego. Jednak na szczęście w ostatnich latach poprawiło się rokowanie. W związku z dużym odsetkiem wyleczeń wyzwaniem jest opracowanie programów monitorowania młodych pacjentów w przyszłości – w celu wczesnego wykrycia i leczenia późnych powikłań chemioterapii.


Bibliografia

Radwańska U. Białaczki u dzieci, Volumed, Wrocław 1998, ISBN 83-87804-00-2
Sońta-Jakimczyk D. Choroby krwi i układu krwiotwórczego u dzieci, Śląska Akademia Medyczna, Katowice 2002, ISBN 83-88895-41-9
Matysiak M. Hematologia w praktyce pediatrycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2639-3
Chybicka A., Sawicz-Birkowska K. Onkologia i hematologia dziecięca, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3334-2

Białaczki u dzieci są wyleczalne, tylko trzeba odpowiednio wcześnie je wykryć