W jaki sposób się kwalifikuje sie do przeszczepu szpiku

Przeszczep szpiku prowadzony jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Celem leczenia jest uratowanie życia chorego bądź jego wydłużenie. Wskazaniami do przeprowadzenia przeszczepów są ostra białaczka szpikowa i limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa i limfatyczna, chłoniaki nieziarnicze, ziarnica złośliwa, szpiczak mnogi, zespoły mielodyspalstyczne, niedokrwistość plastyczna, hemoglobinopatie. 

Przeszczep szpiku - dawca

Przeszczep szpiku wykonuje się również w przebiegu chorób nowotworowych niektórych narządów (na przykład piersi, jądra, jajnika, nerki, płuc).Do przeszczepu kwalifikowany jest zarówno dawca jak i biorca. Dawca szpiku może być spokrewniony (tak zwany dawca rodzinny) lub pomiędzy chorym a dawcą pokrewieństwa może nie być. Prawie każdy zdrowy człowiek może być dawcą szpiku. Przeciwwskazaniem do zostania dawcą są między innymi choroby przewlekłe, choroby genetyczne, czy zbyt zaawansowany wiek. Szpik kostny pobierany jest po dokładnym zbadaniu stanu zdrowia dawcy z oceną ukrytych zakażeń i przeciwciał, które mogłyby niekorzystnie wpłynąć na efekt leczenia. Wykluczana jest także wczesna ciąża. Dawca nie powinien mieć więcej niż 60 lat.

Kwalifikacja do przeszczepu

U biorcy, po określeniu typu nowotworu i określeniu wskazań, następuje kwalifikacja chorego do przeszczepu szpiku. Kwalifikacja prowadzona jest w ośrodku transplantologicznym. Wskazane jest aby chory spełniał dwa warunki:

• był w dobrym stanie ogólnym – gdyż niestety przygotowania, sam przeszczep oraz okres po transplantacji, są bardzo wyczerpujące i obarczone powikłaniami. Im lepszy stan ogólny przed przeszczepem tym większe szanse na powodzenie leczenia,

• nowotwór szpiku powinien znajdować się w odpowiedniej fazie rozwoju.

Podczas kwalifikacji do przeszczepu wykonywane są badania w bardzo szerokim zakresie.


• Pacjent przechodzi badania wszystkich układów ciała oraz wydolności organów –im lepsza kondycja ogólna i wydolność, tym większe szanse na pomyślne zakończenie leczenia.

• Przeprowadzane są również badania krwi pod kątem możliwych infekcji wirusowych, pasożytniczych, czy grzybiczych. Jeżeli znalezione zostanie źródło infekcji konieczne jest jego usunięcie. Na przykład leczy się zęby chore, które mogą stanowić źródło infekcji. Usuwa się wszystkie zęby martwe.

• W następnym etapie zatrzymuje się menstruację. Ze względu na długie leczenie dożylne, zakłada się podskórny cewnik centralny do dożylnego podawania chemioterapii.

• Kolejnym etapem jest wybór rodzaju transplantacji oraz dobór dawcy. W pierwszej kolejności dawcy poszukuje się wśród rodzeństwa biorcy.

• W przypadku przeszczepu alogenicznego konieczne jest dobranie dawcy zgodnie z układem HLA (układ zgodności tkankowej - jest to układ białek charakterystyczny dla każdego człowieka).

Dobieraniem dawców pod względem układu HLA zajmują się banki szpiku. Istnieje wiele tysięcy możliwych kombinacji. Im bardziej zbliżony dawca do biorcy pod względem zgodności w układzie zgodności tkankowej, tym mniejsze prawdopodobieństwo powikłań po przeszczepie.

Decyzja o wykonaniu przeszczepu zależna jest od wielu czynników, między innymi od wieku, choroby podstawowej, chorób towarzyszących, możliwości znalezienia dawcy. Zawsze należy rozpatrzyć, jakie mogą być korzyści z danego leczenia i czy przeważają one nad możliwymi powikłaniami.


Bibliografia

Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3
Fabijańska-Mitek J., Nowak J. Immunogenetyczne podstawy doboru dawców oraz przeszczepiania komórek krwiotwórczych i narządów, OINPHARMA, Warszawa 2007, ISBN 83-919134-7-5
Dmoszyńska A. Leczenie rozrostowych chorób hematologicznych, Folium, Lublin 2002, ISBN 83-86239-61-1